De zin en onzin van fotografiecategorieën
2025: het jaar waarin Off Focus geboren werd.
Voor het eerst stelde ik een eigen cursusaanbod samen. Een moment dat tegelijkertijd bevrijdend en verhelderend werkte. Want nog voor ik één les had geschreven, wist ik al wat ik níét wilde: opnieuw vervallen in de klassieke hokjes van portret-, architectuur-, landschaps- of modefotografie.
Die categorieën lijken handig, maar in de praktijk knellen ze vaak. Ze suggereren dat je als fotograaf een etiket nodig hebt om competent te zijn, dat je ene onderwerp je "ligt" en het andere niet, en dat je dus vooral binnen je lane moet blijven.
Natuurlijk heeft elk domein zijn uitdagingen. Architectuurfotografie vraagt bijvoorbeeld specifieke, technische kennis. Maar dat is een klein, technisch aspect in een veel groter plaatje. Waar het echt om gaat, is het beheersen van beeldtaal.
Techniek kan je oefenen tot in het oneindige, maar zonder beeldtaal maak je geen foto die blijft hangen en ontwikkel je ook geen eigen, herkenbare stem. Techniek geeft je de middelen, beeldtaal geeft je richting.
Ook in mijn opleiding waren die categorieën de norm. En eerlijk: ik voelde me daar soms verloren in. Portretfotografie lag me meteen, architectuur veel minder. Tot ik mijn eerste fotografische reeksen begon te maken en eindelijk begreep wat mijn vroegere leerkracht, Jurgen Doom, altijd herhaalde:
"Een goed beeld communiceert."
En precies op dat moment gebeurde er iets merkwaardigs. Gebouwen, waar ik nooit voeling mee had, werden plots leesbaar. Een modernistisch blok beton en lijnen werd een gedachte, een visie, een keuze. Mijn blik veranderde, en daarmee ook mijn begrip. Het ontwikkelen van beeldtaal heeft voor mij deuren geopend die ik niet eens eerder zag. Kunst die me vroeger niets zei, kan ik nu interpreteren, analyseren en zelfs koesteren. Mijn blik is breder geworden dan het onderwerp dat voor mijn lens staat.
En toch, ondanks die vrijheid, blijft één domein mijn thuis: narratieve fotografie. Ik kan andere disciplines lezen en waarderen, maar ze veroveren zelden mijn hart. Dus misschien… zijn die fotografiecategorieën toch niet helemaal zinloos.