Betrouwbaar blauw?

Een blauwe hemel, dé indicatie van een mooie dag. En toch is blauw ook de tint van weemoed. Feeling a little blue. Of, zoals Eiffel 65 het ooit beschreef: And everything he sees is just blue, like him inside and outside.

In de marketing heeft het een betrouwbaar karakter: wil je vertrouwen opwekken, gebruik dan blauw. Niet toevallig duikt het daardoor op in de meest saaie, bureaucratische contexten. Blauw als belofte voor stabiliteit.

Precies daar speelt fotograaf Benoit Pailley op in. In zijn reeks To be Prussian vervangt hij de familieleden in oude familiefoto's door Pruisisch blauwe silhouetten. De keuze is meer dan esthetiek: Pruisisch blauw draagt geschiedenis mee. Het pigment roept de wereld op van oude druktechnieken, archieven en het conserveren van informatie. Daardoor worden de beelden afstandelijk en bijna tijdloos: wat ooit warm en persoonlijk was, wordt herleid tot een document.

En toch is blauw een zeldzame parel in het rijk der kleuren. Het kleurt soms onze hemel, maar verder in de natuur spot je het nauwelijks. Blauw is immers helemaal geen 'kleur' in de klassieke zin. De mooiste blauwen, die op vleugels, veren en schubben, zijn vaak geen pigment, maar een truc van het licht. Een illusie, opgebouwd uit microscopische structuren die het licht precies zo terugkaatsen dat wij blauw zien. Het blauw zit niet in de stof, maar in het effect.
Dat maakt blauw, in de praktijk, een wat onbetrouwbare partner: het overtuigt je moeiteloos, zonder zichzelf ooit helemaal te bewijzen.

In de vroegere schilderkunst was blauw dan ook een statement. Omdat blauwe pigmenten schaars en duur waren, dook blauw vooral op waar geld zat: in mantels, hemels en portretten van welgestelde adel en koningshuizen. Blauw was niet zomaar mooi. Blauw was macht, luxe en een kleur die je je letterlijk moest kunnen veroorloven.

Blauw vond misschien zijn meest radicale bewonderaar in Yves Klein. Voor hem was blauw geen kleur, maar een idee: het oneindige, de ruimte. Een fascinatie zo groot dat de kleur het centrum van zijn werk werd. Een zoektocht werd ontketend naar de perfecte blauwe toon. Het resultaat: een rijk, bijna onwerkelijk blauw.

Yves Klein wijst ons in een andere richting. Misschien vergissen we ons in blauw. We hebben het braaf gemaakt. Terwijl blauw in wezen de kleur is van afstand en diepte, van dingen die je niet bezit maar alleen kunt aanschouwen. Het meest ongrijpbare element, in de meest geruststellende verpakking.